Zihnimiz, bilinçaltındaki gizli kalmış düşünceler ve duygularla şekillenir. Peki, bu derinliklere inmek, zihnimizdeki engelleri aşmak ve kişisel dönüşüm sağlamak mümkün mü? Prof. Dr. Meltem Yalınay ile bu soruya cevap arıyoruz. Kendisinin bu alandaki deneyimlerinden faydalanarak, zihnin sakinleşmesini sağlayan hipnoterapinin nasıl çalıştığını, hangi sorunlarda etkili olduğunu ve kişisel gelişimde nasıl bir rol oynadığını konuştuk. Röportajımızda, hipnoterapinin zihinsel iyileşme sürecine nasıl katkı sağladığını ve bilinçaltı ile yapılan çalışmaların insanlar üzerindeki etkilerini keşfedeceksiniz.
Hipnoterapi nedir? Hipnoterapiyi kimler yapmalı?
Aslına bakarsanız hipnoterapi bilinç dışındaki referans noktalarını ve yaşanmış deneyimlerin bizi nasıl etkilediğini anlayabilmemiz için yaptığımız özel bir terapi tekniğidir. Bu terapi tekniğini ile ilgili eğitimi klinik psikologlar, psikiyatristler ve diş hekimleri gibi sağlık profesyonelleri alabilirler. Tabii ki bu noktada şunu da belirtmek gerekir, hekimler, psikiyatristler, klinik psikologlar ve diş hekimleri kendi özel tıp alanlarındaki uzmanlığını destekleyecek ve bu alanda kullanacak biçimde bu eğitimleri almalıdır.
Hipnoterapi kişinin bilinçaltını nasıl etki eder?
Bilinç düzeyindeki beyin dalgaları beta dalgalarıdır. Fakat bilinç dışı dediğimiz yani beynin daha sakinleştiği bir faz ise alfa dalgalarına inmek olarak tanımlanmaktadır. Beyin alfa dalgası şu şekilde açıklanabilir. Örneğin herhangi bir şey çok yoğunlaştığınız zaman veya televizyon seyrederken çok daldığınızda dışarıdan gelen uyarıları duymazsınız. O an sadece oraya odaklanmışsınızdır. İşte bu dalgınlık fazı beynin alfa dalgası düzeyidir. Hipnoterapide, bu alfa dalgası düzeyi kullanılarak bir tedavi yapılır. Bu tedavinin amacı, kendimizi korumak adına yarattığımız bir takım bilinç düzeyindeki kalıpları kenara çekerek üstünü örttüğümüz travmalara ve duygusal zorluklara ulaşmak. Eğer bu blokajlar fark edilip tedavi edilmezse belirli bir süre sonra psikosomatik dediğimiz fiziksel sistemlere yansıyarak fiziksel hastalıklara sebep olmaktadır. O yüzden hipnoterapi önemli bir tamamlayıcı tedavi yöntemidir.
Nefes terapisi ile kaslarımızı gevşetme yöntemi ve odaklanma yöntemi ile kişiyi tamamen alfa düzeyine indirerek kişinin geçmişte yaşadığı travma ile ilişkili anılara kolayca gitmesini sağlıyoruz. Elbette yaşadıklarımız değişmez. Ancak bu tedavi yöntemi ile o anılarla nasıl ilişki kurabileceğimizi ve o anılarla nasıl daha rahat yaşayabileceğimize dair değişimler ve bakış açıları sağlayabiliriz.
Hipnoterapi nerelerde kullanılır?
Dediğimiz gibi bu yöntemde amaç, kişiyi zorlayan olaylarla kurduğu ilişkiyi değiştirmesini sağlamaktır. Çünkü bu ilişkiyi değiştirince, otomatik olarak kodlanan kalıplar da değişecektir. Hipnoterapi yöntemi, terapistin de onayı ile güven problemlerinin, anksiyete bozukluklarının, depresyon bozukluklarının, günlük yaşamımızı zorlayan korkuların çözümlenmesinde ve konsantrasyon arttırmak için kullanılır. Şunu da tekrar vurgulayalım, hipnoterapi, bilinç dışı alanda olan düşüncelerin ve kalıpların anlaşılması; kişinin terapistle beraber yeni olumlu otomatik düşüncelerin oluşturulabilmesi için bir alan açması için uygulanan bir tamamlayıcı yöntemdir. Bizim o seanslardan amacımız, kişinin travma yaşadığı ana gitmesini sağlayıp otomatik yanlış düşünme kalıbını fark etmesini sağlamak ve bu düşünce kalıbını daha sağlıklı ve yeni bir düşünce kalıbı ile değiştirebileceğini göstermektir. Hipnoterapinin analitik terapi olmasının yanı sıra diş hekimleri de kendi mesleki alanlarında bu yönteme başvurmaktadır. Elbette diş hekimleri, hastalarının derin travma sonucu oluşan blokajları çözümlemiyorlar. Kendi uyguladıkları tedaviler sırasındaki korkuların giderilmesi için nefes egzersizleri ile hastanın işlemler sırasında daha rahat olmasını sağlama amacıyla uyguluyorlar.
Bu noktada bir şey sormak istiyorum. Genellikle filmlerde görüyoruz, bir kolye ya da saat kullanarak bu tedaviyi uyguluyorlar. Peki, öyle mi gerçekten?
Çok güzel bir soru. Şöyle açıklayabiliriz, ilk sorularda da belirttiğimiz gibi hipnoterapi bir telkin çalışmasıdır ve bunun için kişinin belli bir cisme odaklanmasını sağlayıp kişiyi hipnoz etmek de bir yöntemdir. Fakat genellikle tıbbi uygulamalarda bu yöntem tercih edilmiyor. Tıbbi alanda daha ziyade nefes egzersizleri ile kas gevşemesi yoluyla kişi daha rahat bir alana alınıyor ve zihnin biraz yavaşlaması sağlanıyor. Bu sayede kişinin beyin dalgaları alfa düzeyine gelebiliyor. Şunu da belirtmek gerekir, hipnoterapi yönteminde kişi telkine açıksa hipnoza girebilir. Aksi takdirde kişi bunu istemezse ve direnç gösterirse asla böyle bir alana geçemez. Ayrıca hipnoterapi yöntemi yukarıda saydığımız sağlık personelleri dışında kişilerin uygulamaması gereken bir yöntemdir.
Bu noktada şunu da sormak gerekir. Hipnoterapi yöntemi kimlere uygulanmamalı?
Psikoz adını verdiğimiz ağır ruhsal bozukluğu olan, ciddi ve ani travmalar kişilere bu tarz tedavi yöntemleri uygulanmaz. Hipnoterapi yönteminde hazır olma süreci gereklidir. O yüzden de bu özel bir yöntemdir. Tekrar vurgulayalım, bu yöntem daha çok kronik süreçlerdeki güvenle ilgili alanın rahatlatılması, anksiyete bozuklukları, korkular, kaygılar veya performans arttırma gibi durumlarda en çok tercih edilir. Şunu da belirtelim, bu yöntem kişinin kendini fark etmesi ile ilgili yapılan bir çalışmadır.
Peki, terapiden önce danışanın yapması gerekenler var mıdır? Klinik psikologla güven duygusu nasıl oluşturulabilir? Bu noktada neler yapılmalı?
Şimdi buradaki birinci koşul tedaviyi uygulayacak olan sağlık profesyoneli terapistin gerçekten bahsettiğimiz bu eğitimleri alıp almadığının sorgulanması gerekir. Bir kere, sağlık yönetimi ciddi bir iştir. Bu nedenle terapistin gerekli eğitimleri tamamlamış olması gereklidir. Bununla birlikte terapistin mevcut deneyimi ve kişinin seanslardaki tutumu da çok önemlidir. Güven alanına değinecek olursak; hiçbir terapist ilk seansta hipnoterapiyi önermez. Öncelikle normal bilinç düzeyindeki terapilerle birlikte terapist ve hasta arasında güvenin oluşacağı bir alan sağlamak lazım. Sonra, terapist gerek gördüğü takdirde bilinç dışı terapiler devreye girebilir.
Hipnoterapi yöntemi ana tedavi olarak uygulanabilir mi yoksa tamamlayıcı bir tedavi yöntemi midir?
Bu çok güzel bir soru. Öncelikle bilinç düzeyindeki terapilerle hastanın yaşadığı rahatsızlığın tanısı konması gerekir. Başta da dediğimiz gibi hipnoterapi yönteminin uygulanabileceği ve uygulanmasının sakıncalı olacağı kişiler var. Bu nedenle hastanın tanısı konduktan sonra uygulanan asıl tedavinin yanı sıra hipnoterapi tamamlayıcı tedavi yöntemi olarak kullanılmaktadır.
Son olarak okurlarımıza iletmek istediğiniz bir şey var mı?
Hipnoterapi, kişinin kendi zihnindeki blokajları görme açısından önemlidir. Çünkü eğer bu blokajlar fark edilip tedavi edilmezse belirli bir süre sonra psikosomatik dediğimiz fiziksel sistemlere yansıyarak fiziksel hastalıklara sebep olmaktadır. Bu yöntemler de kişinin aslında kendine ulaşmasında ve sonraki süreçlerde de daha kalıcı iyilik hallerinin sağlanmasında yardımcı olmaktadır. Yani bütün hepsi aslında bizim kendimizi anlayıp kendimizle kurduğumuz ilişkiden yol almamıza yardımcı olması beklenen yöntemlerdir. Elbette her insan duygusal sıkıntılara girer. Önemli olan bunu çözerek yola devam etmektir. Şunu da tekrar belirtmek isterim, hipnoterapi tıbbi tamamlayıcı bir yöntemdir ve mutlaka bu konuda eğitim almış psikolog ve psikiyatristler tarafından yapılması gerekir. Bunu tekrar belirtmemizdeki amacım, hipnoterapi maalesef yetkisi olmayan kişilerce kullanılabiliyor. Sağlık yönetimi ciddi bir iştir ve sağlık yönetimi yapan kişilerin eğitimlerini, kim olduklarını, mesleki yeterliliklerini öncelikle değerlendirmemiz gerekir. Herkese güvenli, sağlıklı bir kendine ulaşma yolculuğu dilerim.
