Türkiye’de İlklerin Kadınları
Tüm gençliğe ve geleceğe örneksiniz. Açtığınız yolun daha da büyümesi ve açtığınız yolda ilerleyen nice nesiller dileğiyle…
İlk kadın avukat: Süreyya Ağaoğlu
Süreyya Ağaoğlu, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne başvuran ilk kız öğrenci oldu. Verdiği mücadelelerle fakültenin diğer kız öğrencilere de açılmasında etkin bir rol üstlendi. 1925’te mezun oldu ve 5 Aralık 1927’de Ankara Barosu’na kaydoldu. 1928’de serbest avukatlık ruhsatını aldı ve “Türkiye’nin ilk kadın avukatı” unvanının sahibi oldu. Hayatı boyunca da avukatlık mesleğini başarıyla sürdürdü.
İlk kadın bakan: Türkân Akyol
12 Mart Muhtırası’nın ardından 19 Mart’ta Nihat Erim’in kurduğu hükümette sağlık bakanı olarak görev aldı. 1993 yılında Tansu Çiller’in kurduğu DYP-SHP koalisyonundan SHP milletvekili olarak bakanlık görevi de üstlendi. Türkân Akyol aynı zamanda 1980 yılında Ankara Üniversitesi Rektörü olarak Türkiye’nin ilk kadın rektörü unvanını da taşımıştır.
İlk kadın tiyatro oyuncusu: Afife Jale
13 Nisan 1919 tarihinde, Yamalar adlı oyunda Emel rolüyle sahneye adım atan Afife Jale, o zamanlar için büyük yankı uyandıran bir olaya imza atmıştır. Çünkü, dönemin Dahiliye Nezareti (şimdinin İçişleri Bakanlığı) Müslüman Türk kadınlarının sahneye çıkmasını yasaklayan bir bildiri yayınlamıştır. Ancak, 1923’te Atatürk’ün emriyle Müslüman Türk kadınları sahneye çıkabilmeye başlamış ve Afife Jale ilk Türk Müslüman kadın oyuncu olmuştur.
İlk kadın gazeteci: Selma Rıza
Diplomat bir babanın kızı olan Selma Rıza, evde özel ders alarak yetişti. Ailesinden gizlice Fransa’da bulunan abisinin yanına giderek eğitimini Sorbonne’da sürdürdü. Paris’te bulunduğu süre zarfında İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne üye oldu. Cemiyetin tek kadın üyesiydi. Fransızca olarak yayımlanan Meşveret Gazetesi’nde ve Türkçe olarak yayımlanan Şuray-ı Ümmet Gazetesi’nde çalıştı. İlk Türk kadın gazeteci unvanını da Paris yıllarındaki çalışmalarıyla kazandı.
İlk kadın veteriner: Sabire Aydemir
Tıp fakültesine giderek doktor olmayı planlarken, o sene ilk olarak Veteriner Fakültesine kız öğrencilerin alınacağını öğrenip veteriner hekimliğini tercih etmiştir.
İlk kadın televizyon spikeri: Nuran Devres
Nuran Devres, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi İngiliz Filolojisi bölümünde eğitim aldığı sırada TRT’nin açmış olduğu spikerlik sınavını kazanıp TRT’nin Ankara’daki deneme mahiyetindeki ilk televizyon yayınının spikerliğini gerçekleştirilmiştir. Böylece ilk kadın TV spikeri olmuştur.
İlk kadın pilot: Bedriye Tahir Gökmen
1932 yılında Vecihi Uçuş Okulu’nda havacılık eğitimine başladı. Bir yandan memurluk yapıp bir yandan uçuş eğitimi alıyordu. Havacılığa olan tutkusu nedeniyle birçok baskıya ve engellemeye maruz kaldı. Maaş kesintileri yaşadı ve en sonunda memurluk mesleğine son verildi.
İlk kadın radyo spikeri: Emel Gazimihal
Kariyerine 1937’de Ankara Radyosu’nda başlayan Emel Gazimihal, BBC Türkçe’nin ilk sunucularından biri olarak olmuştur ve 2. Dünya Savaşı sırasında farklı cephelerdeki son gelişmeleri aktarmıştır.
İlk kadın millî maç hakemi: Lale Orta
Futbolcu, antrenör ve teknik direktördür. Avrupa’nın ilk FIFA kokartlı kadın hakemidir, Bunu yanında Türkiye’de futbol üzerine doktora yapan tek kadındır. Türkiye’nin profesyonel futbol liglerinde antrenörlük ve teknik direktörlük yapabilecek diplomayı alarak ilk kadın futbol antrenörü oldu.
