Panik Atak Nedir?
Panik atak nedir?, belirli bir neden olmaksızın aniden ortaya çıkan psikolojik ve bedensel semptomlar ile kendini gösteren yoğun korku ve endişe nöbetidir. Genellikle ataklar 5-30 dakika arası sürer. Atak başladıktan sonra giderek şiddetlenir, 10 dakika içerisinde en yoğun düzeye ulaşır ve zamanla kendiliğinden geçmeye başlar.
Panik Atak Belirtileri Nelerdir?
Panik atak anında yoğun bir kaygıyla birlikte çeşitli psikolojik ve bedensel semptomlar görülür. Birey panik atak krizi anında aşağıdaki psikolojik ve bedensel semptomlardan en az dört tanesini veya daha fazlasını yaşayabilir;
Kalp ritminde hızlı artış ve kalp ritimlerini duyumsama, çarpıntı
Göğüste yoğun bir ağrı veya sıkışma hissi
Terleme veya üşüme, sıcak veya soğuk basması
Nefesin kesilmesi, nefes alamama veya boğuluyormuş hissi
Titreme veya sarsılma, uyuşma veya karıncalanma
Baş dönmesi, düşecekmiş veya bayılacakmış gibi olma
Karın ağrısı veya bulantı
Kalp krizi geçirme veya ölüm korkusu
Kontrolünü kaybetme veya çıldırma düşüncesi
Ait olunan ortam gerçek değilmiş gibi hissetme veya kendini ortamdakilerden ayrılmış gibi farklı bir şekilde algılama.
Panik Bozukluk Nedir?
Panik bozukluk, tekrarlayan panik ataklarla birlikte stresin yoğun bir şekilde ortaya çıkmasıyla karakterize edilen bir bozukluktur. Panik atak tek başına bir hastalık değildir. Panik bozukluğa sahip bireylerde ortaya çıkan bir belirtidir. Panik ataklar, panik bozukluğun tanısında önemli bir kriterdir. Ancak tek başına belirleyici bir kriter değildir. Panik atak geçiren bireyler büyük bir korku ve endişe ile acil servise başvururlar. Acil serviste yapılan tarama ve incelemelerden sonra bireyin semptomlarını açıklayacak herhangi bir bulgu saptanmaz.
Panik atakların tekrarlamasıyla birey doktorların bir şey bulamadığına inanır. Bu nedenle farklı poliklinik ve doktora başvuru yapabilir. Ancak bireyin semptomlarını ve şikayetlerini açıklayabilecek herhangi bir bedensel rahatsızlığa rastlanmaz. Ataklar tekrarladıkça birey atakları önlemek amacıyla kaçınmalarda bulunarak bazı davranış ve alış- kanlıklarını değiştirir. Birey ‘atak geçireceğim’ korkusuyla günlük yaşamına devam edemiyorsa, etkinlik ve aktivitelerden kaçınıyorsa, sinemaya gidemiyorsa, otobüs veya metroya binemiyorsa, asansörü kullanamıyorsa, evde yalnız kalamıyorsa bu durum panik bozukluk olarak değerlendirilmeli ve tedavi edilmelidir.
Panik Bozukluk Nasıl Tedavi Edilir?
Panik bozukluk, yaygın olarak görülen ve tedavisi olan psikolojik bir rahatsızlıktır. Panik bozukluğun tedavisinde en etkili yöntem; ilaç ile psikoterapinin birlikte uygulanmasıdır. Ancak yalnızca ilaç tedavisinin uygulanması tedavi bittikten sonra panik bozukluğun tekrarlamasına neden olabilir, bu nedenle psikoterapiler önerilmektedir. Yapılan araştırmalara göre; panik bozukluğun tedavisinde bilişsel davranışçı terapinin etkililiği %75-90 oranındadır. Panik bozukluk tedavi edilmezse agorafobi, depresyon, alkol-madde bağımlılığı gibi farklı psikolojik rahatsızlıkların gelişiminde tetikleyici olabilir.Psikoterapide öncelikle bireyin panik atak hakkındaki yanlış bilgi ve inançları üzerinde çalışılır. Bireyin atak anındaki bedensel belirtileri, atağı tetikleyen düşünceleri, duygu ve davranışları arasındaki bağlantının fark edilmesi sağlanır. Birey, atağın aniden gelebileceğinden korktuğu için kaçındığı durum ve yerler ile ilgili olarak aşamalı bir şekilde karşı karşıya yüzleştirilir ve korkularını yenmesi amaçlanır.
Terapist danışana atak nedeniyle gerçekleştiremediği aktivite ve etkinlikleri bir hedef dahilinde planlı olarak yapacağı alıştırma ödevleri verebilir. Danışan kolayları başardıkça zorlara doğru geçilerek bütün korkulan durumlar bitine kadar alıştırmalar sürdürülür. Terapist danışanın atak anında hem sakin kalmasına hem de atakla baş edebilmesine yardımcı olacak; gevşeme egzersizleri ve doğru nefes alma yöntemlerini psikoeğitim vererek önerebilir. Dolayısıyla psikoterapide; bireyin atak anında ne yapılabileceği ve atak ile nasıl baş edilebileceği öğrenilirken, panik atak sayısının ve belirtilerin azaltılması hedeflenir.
Güneş Dursun
Uzman Klinik Psikolog
