İlk olarak Humanimal Veteriner Kliniği kurucusu olarak sizleri tanıyabilir miyiz? 

Ben Veteriner Hekim Erdi Janak. Ankara Batıkent’te hizmet veren Humanimal Veteriner Kliniği’nin kurucusuyum. Kliniğimizde kedi ve köpeklerin yanı sıra kuşlar, tavşanlar, kemirgenler, sürüngenler ve diğer egzotik hayvanların teşhis, tedavi ve cerrahi süreçleriyle ilgileniyoruz. Özellikle egzotik hayvan hekimliği, uzun yıllardır yoğun olarak çalıştığım alanlardan biri. Amacımız yalnızca hastalıkları tedavi etmek değil, hayvan sahiplerini doğru bakım, beslenme ve koruyucu hekimlik konularında bilinçlendirmek. 

Son yıllarda evcil hayvan bakımında sizce en büyük değişim ne oldu? Geçmişe kıyasla hayvan sahiplerinin yaklaşımı nasıl farklılaştı? 

Artık insanlar evcil hayvanlarını gerçek anlamda aile bireyi olarak görüyor. Bu nedenle düzenli sağlık kontrolleri, kaliteli beslenme, diş sağlığı ve koruyucu hekimlik uygulamalarına daha fazla önem veriliyor. Kedi ve köpek sahipleri arasında bu bilinç ciddi şekilde arttı. 

Aynı gelişimi egzotik hayvan sahiplerinde de görüyoruz. Eskiden kuş, tavşan ve sürüngenler için veteriner desteği oldukça sınırlıyken bugün sahipleri yaşam alanı, beslenme ve hastalıklar konusunda çok daha fazla araştırma yapıyor. Ancak bilgiye ulaşmak kolaylaşırken doğru bilgiyi ayırt etmek de zorlaştı. Bu nedenle internetten edinilen bilgilerin mutlaka veteriner hekim görüşüyle değerlendirilmesi gerekiyor. 

Son dönemde yaygınlaşan “Pet influencer” içerikleri hayvan sahiplerini doğru yönde mi etkiliyor yoksa yanlış alışkanlıkların yayılmasını mı sağlıyor? 

Her iki durum da yaşanabiliyor. Bilimsel temele dayanan ve veteriner hekimler tarafından hazırlanan içerikler oldukça faydalı. Ancak sadece izlenme amacıyla hazırlanan içerikler bazen yanlış uygulamaların yayılmasına neden olabiliyor. 

Örneğin bir köpekte işe yarayan bir beslenme ya da bakım yöntemi, her köpek için uygun olmayabilir. Aynı şekilde kedilerde kullanılan bazı ürünler tavşanlar, kuşlar veya sürüngenler için ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Bu nedenle sosyal medyayı fikir edinmek için kullanabiliriz, ancak tedavi ve bakım kararlarını mutlaka veteriner hekimle birlikte vermeliyiz. 

Çiğ beslenme (BAF), tahılsız mamalar ve doğal beslenme gibi akımlar her hayvan için uygun mudur? 

Bu beslenme modelleri doğru planlandığında bazı hayvanlar için uygun olabilir. Ancak her hayvanın ihtiyacı aynı değildir. Çiğ beslenme uygulanacaksa rasyonun dengeli hazırlanması, hijyen kurallarına dikkat edilmesi ve hayvanın sağlık durumunun değerlendirilmesi gerekir. Aksi halde bakteriyel enfeksiyonlar, paraziter bulaşmalar veya vitamin-mineral dengesizlikleri görülebilir. Tahılsız mamalar da her zaman daha sağlıklı anlamına gelmez. Bunlar ancak gerçekten ihtiyaç duyulan durumlarda tercih edilmelidir. 

Kedi, köpek ve egzotik hayvanların beslenme ihtiyaçları birbirinden tamamen farklıdır. Örneğin bir tavşanın temel besini kaliteli ottur, papağanların yalnızca çekirdekle beslenmesi doğru değildir, sürüngenlerde ise UVB desteği ve kalsiyum-fosfor dengesi en az besin kadar önemlidir. Bu nedenle beslenme planı sosyal medya trendlerine göre değil, hayvanın türüne, yaşına ve sağlık durumuna göre oluşturulmalıdır. 

Vitaminler, probiyotikler ve çeşitli besin takviyeleri gerçekten gerekli mi yoksa bilinçsiz kullanımı sağlık sorunlarına yol açabilir mi? 

Takviyeler doğru zamanda ve doğru dozda kullanıldığında oldukça faydalıdır. Ancak “zararı olmaz” düşüncesiyle bilinçsiz kullanılması doğru değildir. Örneğin fazla A ve D vitamini kullanımı hem kedi ve köpeklerde hem de sürüngenlerde ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Kalsiyum takviyesi yanlış kullanıldığında fayda yerine zarar verebilir. Probiyotikler ise her sindirim sistemi probleminde aynı etkiyi göstermez. Öncelikle hastalığın nedeni belirlenmelidir. 

Takviyeler, tedavinin yerine geçen ürünler değil; uygun hastalarda tedaviyi destekleyen ürünlerdir. 

Akıllı mama kapları, GPS tasmalar gibi teknolojik ürünler giderek yaygınlaşıyor. Bu ürünler gerçekten fayda sağlıyor mu? 

Teknoloji doğru kullanıldığında hayvan sağlığına önemli katkılar sağlayabilir. Akıllı mama kapları kilo kontrolüne yardımcı olabilir, GPS tasmalar özellikle dışarı çıkan kedi ve köpeklerde güvenlik sağlayabilir. Aktivite takip cihazları ise hareket değişikliklerini erken fark etmeye yardımcı olabilir. Egzotik hayvanlarda da akıllı sıcaklık ve nem takip sistemleri özellikle sürüngenler için büyük avantaj sağlıyor. Çünkü birçok sürüngende yanlış sıcaklık ve nem değerleri hastalıkların temel nedenlerinden biri olabiliyor. Ancak hiçbir teknolojik ürün, düzenli veteriner kontrolünün ve hayvan sahibinin gözleminin yerini tutamaz. 

Bir hayvan sahibi bakım ürünü ve mama tercihinde bulunurken nelere dikkat etmeli?

Öncelikle tercih edilecek ürünün güvenilir bir üretici tarafından üretilmiş ve hayvanın türüne uygun olması gerekir. Sadece reklamı yapıldığı veya sosyal medyada popüler olduğu için ürün tercih edilmemelidir. 

Kedi ve köpeklerde yaş, ırk, kilo ve mevcut hastalıklar mama seçiminde önemlidir. Kuşlar, tavşanlar ve sürüngenlerde ise türe özel beslenme çok daha büyük önem taşır. Aynı şekilde bakım ürünlerinde de insanlar için üretilmiş şampuan, krem veya ilaçlar kesinlikle kullanılmamalıdır. 

En doğru ürün, her zaman en pahalı olan değil; hayvanın ihtiyacına en uygun olandır. 

Sosyal medyada sıkça karşımıza çıkan bakım önerileri arasında hayvan sağlığı açısından en riskli bulduğunuz uygulamalar nelerdir?

En riskli uygulamalar; veteriner hekim önerisi olmadan ilaç kullanımı, kulaktan dolma tedaviler ve evde yapılan bilinçsiz müdahalelerdir. Kedi ve köpeklerde insan ilaçlarının kullanılması, bilinçsiz antibiyotik verilmesi veya yanlış beslenme önerileri ciddi sonuçlara yol açabiliyor. Egzotik hayvanlarda ise yanlış sıcaklık, yanlış UVB kullanımı, tek tip beslenme veya hastalık belirtilerinin uzun süre önemsenmemesi en sık karşılaştığımız problemler arasında yer alıyor. 

İnternette görülen her öneri, her hayvan için doğru değildir. 

Evcil hayvan sahiplerinin bakım konusunda en sık yaptığı hatalar nelerdir? Bu hataların önüne nasıl geçilebilir?

En sık gördüğümüz hata, hastalık belirtilerini önemsememek ya da geç fark etmektir. Kedi ve köpeklerde iştahsızlık, kilo kaybı veya davranış değişiklikleri bazen ciddi hastalıkların ilk belirtisi olabilir. 

Egzotik hayvanlar ise doğaları gereği hastalıklarını uzun süre gizleyebilir. Bu nedenle belirtiler ortaya çıktığında hastalık çoğu zaman ilerlemiş olabiliyor. Düzenli sağlık kontrolleri, doğru beslenme, aşı ve parazit uygulamalarının düzenli olarak yapılması, diş sağlığının ihmal edilmemesi ve güvenilir bilgi kaynaklarının takip edilmesi bu hataların büyük kısmını önleyebilir. 

Evcil hayvan bakımında önümüzdeki yıllarda öne çıkacağını düşündüğünüz yeni uygulamalar veya yaklaşımlar var mı?

Veteriner hekimlikte kişiye özel yaklaşım giderek daha fazla önem kazanacak. Genetik testler, hızlı PCR tanı yöntemleri, yapay zekâ destekli görüntüleme sistemleri ve uzaktan sağlık takibi önümüzdeki yıllarda daha yaygın kullanılacak. 

Beslenme de daha kişiselleşecek. Hayvanın yaşına, yaşam tarzına ve sağlık durumuna göre hazırlanan özel beslenme programlarını daha sık göreceğiz. Ayrıca egzotik hayvan hekimliği de hızla gelişmeye devam ediyor. Günümüzde insanlar yalnızca kedi ve köpek değil; kuşlar, tavşanlar, kemirgenler ve sürüngenler için de daha donanımlı sağlık hizmeti talep ediyor. Bu da veteriner hekimliğin her tür için daha spesifik bilgi ve teknolojilerle gelişmesini sağlayacak.