Bazı kayıpların ardından ev sessizleşir. Bazılarının ardından ise hayat devam eder; işe gider, insanlarla konuşur, kahve içersiniz. Ama içinizde bir yer, eskisi gibi değildir.

Bir yakının kaybı, hayatımızda yalnızca bir insanın yokluğunu değil, onunla birlikte kurduğumuz düzenin de değişmesini beraberinde getirir. Artık arayamayacağımız bir telefon numarası, birlikte yapamayacağımız bir pazar kahvaltısı, duyamayacağımız bir ses vardır. Yas, tam da bu değişimin içinde kendine bir yer bulur.

Yas çoğu zaman yalnızca üzülmek olarak düşünülür. Oysa bundan çok daha fazlasıdır. Özlemek, öfkelenmek, inkar etmek, suçluluk hissetmek, bazen hiçbir şey hissedememek… Tüm bunlar yasın farklı yüzleridir. Üstelik bu duyguların belirli bir sırası ya da süresi yoktur.

Bir gün kendinizi iyi hissederken, ertesi gün hiç beklemediğiniz bir şarkıyla, bir kokuyla ya da sokakta gördüğünüz bir insanla yeniden o kaybın içinde bulabilirsiniz kendinizi. Bu, geriye gittiğiniz anlamına gelmez. Yas doğrusal ilerleyen bir süreç değildir. İyileşmek de her gün biraz daha iyi hissetmek değildir.

Bazen yasın en zor tarafı, hayat devam ederken yaşanan çelişkidir. Dünya dönmeye devam eder. İnsanlar işe gider, planlar yapılır, doğum günleri kutlanır, mevsimler değişir. Siz ise bir yanınızla zamanın durduğu bir yerde kalmış gibi hissedebilirsiniz.

Sonra bir gün gülersiniz.

Ve belki gülümsediğiniz için kendinizi suçlu hissedersiniz.

Oysa gülmek, kaybettiğiniz kişiyi daha az sevdiğiniz anlamına gelmez. Hayata yeniden temas etmek, onu geride bırakmak değildir. Yasın önemli bir parçası da kişinin kaybettiği insanı hayatından silmeden, onun yokluğuyla yeni bir hayat kurabilmesidir.

Çünkü yasın amacı unutmak değildir.

Unutmak zorunda da değiliz.

Bazı insanlar hayatımızdan ayrıldığında onlarla kurduğumuz bağ tamamen yok olmaz; yalnızca biçim değiştirir. Bir cümlede, bir alışkanlıkta, bir tarifte, bir fotoğrafta, bize öğrettiği bir davranışta yaşamaya devam eder. Zamanla acının kendisi değişir. İlk zamanlarda nefes almayı zorlaştıran o yoğunluk, yerini daha sessiz bir özleme bırakabilir.

Bu yüzden yasın sonunda beklediğimiz şey “artık hiç üzülmemek” olmamalıdır. Belki de asıl mesele, üzüntünün hayatımızın tamamını kaplamadığı bir noktaya ulaşabilmektir.

Kayıp yaşadığımızda kendimize sormamız gereken soru bazen “Ne zaman geçecek?” değil, “Bu kayıpla birlikte nasıl yaşayabilirim?” olmalıdır.

Çünkü bazı acılar geçmez; bizim onlarla kurduğumuz ilişki değişir.

Ve belki yasın en insani tarafı da budur: Sevdiğimiz birini kaybettiğimizde onu hayatımızdan tamamen çıkarmak değil, yokluğunun içinde onunla kurduğumuz bağı yeni bir biçimde taşımayı öğrenmek.

Yas, unutmak değil; kayıpla yaşamayı öğrenmektir.

Bu yazıyı; beni ve onu seven herkesi bambaşka bir duyguyla, yasla tanıştıran; vedasında bile bize yeni anlamlar, düşünceler ve izler bırakan sevgili arkadaşım, Klinik Psikolog Bawer Merih Mermertaş’a ithaf ediyorum.